Over de Timorese cultuur is relatief veel geschreven door westerse mensen. Uit boeken van H.G. Schulte Nordholt en Middelkoop weten wij betrekkelijk veel over de Timorese cultuur. Dat er nauwelijks bronnen van eigen mensen bestaan komt omdat Westerse mensen gewend zijn waarnemingen en kennis op schrift te stellen terwijl de Timoresen hun kennis altijd mondeling hebben overgedragen. Dit is één van de meest opvallende verschillen tussen onze culturen.

Anno 2008 is er een nieuwe schriftelijke bron afkomstig van Timor zelf over hun eigen geschiedenis en cultuur. YASAP wil graag de kans geven aan Dr. Mery Kolimon om haar werk onder onze aandacht te brengen. Als bewijs dat het Timorese volk anno 2008 in staat is zelfstandig haar eigen geschiedenis te beschrijven. En hopelijk de kans zal krijgen hun toekomst in een dialogische verhouding met wie dan ook vanuit hun eigen perspectief in te vullen.

 Als bron van de cultuur beschrijvingen heeft Dr Mery Kolimon gesprekken gevoerd met mensen die nog kennis hebben van de oude adat; van hen zijn er nog maar enkelen in leven. Dat deze mensen bereid waren hierover in gesprek te gaan met Mery Kolimon is een grote uitzondering en een wonder op zich omdat een dominee over het algemeen nog altijd gewantrouwd wordt als het gaat om culturele geheimtaal ed. Dit als gevolg van de christelijke invloed en afwijzende houding van de kerk die men zich nog altijd herinnert ten opzichte van de "heidense" Timorese gebruiken. Dat de oude Atoni Pak Meto dit wel aan Dr. Mery Kolimon wilden vertellen is een grote overwinning omdat hun waarden en gezichtspunten heel belangrijk en waardevol zijn voor het Timorese volk om een eigen visie op de toekomst te kunnen ontwikkelen.

Dr. Mery Kolimon: "De Relatie tussen Christendom en Timorese Cultuur"  

Het Christendom is al sinds meer dan een eeuw te vinden op West Timor. Gedurende vrijwel deze gehele periode is er ook sprake geweest van een relatie tussen Christendom en de Timorese Cultuur. De soort relatie kan verschillende vormen aannemen, namelijk afwijzing- selectie of acommodatie.
Het eerste model was zichtbaar in een houding van totale afwijzing van de cultuur die werd gezien als totaal in strijd met de door het Christendom meegebrachte leer. Het was daarom in die tijd ook verplicht dat iemand alles achter zich moest laten wat met de eigen cultuur verbonden was, als hij/zij Christen wilde worden. Een heel duidelijk voorbeeld hiervan is dat bij de allereerste generatie jongeren die Christen wilde worden de namen van een heidens naam in een christelijke naam veranderd moesten worden. Zoals een familielid van moederskant zijn naam Safe toen veranderd zag worden in Soleman.
Het tweede model benadrukte een selectie van culturele elementen door de Christelijke waarden als leidraad te nemen. Met deze benadering werden verschillende elementen aangenomen als zijnde nog in overeenstemming met de Christelijke leer terwijl andere afgewezen werden. Bijvoorbeeld het verstaan van de Almachige in termen van de Timorese mensen (METO), Uis Neno/ Heerser van de Hemel werd nog geacccepteerd door de zendelingen, terwijl zijn wederhelft Uis Pah/ Moeder Aarde verworpen werd en zelfs getypeerd als de satan.
De derde benadering is die van de accomodatie. Hier worden de waarden van de cultuur door het christendom aangenomen en omgekeerd neemt de cultuur de waarden van het christendom op. Het streven is om een gemeenschappelijk waardenpatroon te ontdekken waar beide elkaar kunnen ontmoeten. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van godsdienstige rituelen bij het ontwikkelen van een contextuele liturgie.
Het begrijpen van de te ontwikkelen samenwerking tussen de beide grootheden Cultuur en Christendom moet gezien worden vanuit een machtsrelatie. Dit houdt verband met de geweldsrealiteit die door de Timorese cultuur (Meto) al sinds lang ervaren wordt en zeer lang en intens heeft voortgeduurd. Aanvankelijk werden deze praktijken door de koloniale overheersers uitgevoerd, zowel Hollandse als Japanse, later door de Indonesische eenheidsideologie, daarna tijdens het politieke geweld van de anti -communistische acties in 1965 en vervolgens door de politiek van de Nieuwe Orde waar de centralisering van politiek en cultuur gepredikt werd. Daarbij werd Java de norm terwijl alle andere culturen waaronder de Timorese gemarginaliseerd werden.
In de huidige globaliserende wereld kan de invloed van de westerse waarden niet ontkend worden omdat die, gesteund door de moderne technologiën en communcatiemiddelen overheersend zijn geworden, zodat het onderwijs in eigen cultuurwaarden ondergeschikt is geraakt.

 naar boven